HBcAg (Hepatitis B Core Antigen) là kháng nguyên lõi của virus viêm gan B, không xuất hiện trong máu vì kháng nguyên này chỉ nằm trong tế bào gan, khi được nhân đôi lên, kháng nguyên này cũng được bao bọc lại nên không thể xét nghiệm được khi lấy máu.

HBsAg (Hepatitis B Surface Antigen) là kháng nguyên bề mặt của virus viêm gan B, khi dương tính mang ý nghĩa bệnh nhân hiện đang nhiễm virus.

Các xét nghiệm khác: anti HBs là kháng thể bảo vệ khỏi HBV. total antiHBc (bao gồm IgM antiHBc và IgG antiHBc) dương tính có nghĩa là đã từng tiếp xúc – có thể đã từng nhiễm giờ khỏi bệnh hoặc hiện đang nhiễm. HBcAg không thể xét nghiệm trong máu.

HBeAg (Hepatitis B Escape Antigen) và HBV DNA tăng lên rất nhiều trong quá trình virus tăng sinh nên là dấu chỉ cho tình trạng nhân lên của virus. Nếu HBeAg (+) và HBV-DNA tăng (>10⁵) thì chẩn đoán là tình trạng Virus viêm gan B nhân lên dòng hoang dại. Còn nếu HBeAg (-) và HBV-DNA tăng (>10⁴) thì chẩn đoán là tình trạng Virus viêm gan B nhân lên dòng đột biến.

Khi IgM antiHBc dương tính thì có 3 trường hợp xảy ra: viêm gan B cấp hoặc viêm gan B thể tối cấp hoặc đợt bùng phát viêm gan B mạn. Việc phân biệt 3 tình trạng này sẽ tùy thuộc vào bệnh cảnh lâm sàng, diễn tiến bệnh của bệnh nhân: viêm gan B cấp thường biểu hiện <6 tháng với sốt nhẹ và vàng da; viêm gan B tối cấp bệnh nhân sẽ hôn mê và xuất huyết nặng; viêm gan B mạn bùng phát tiền căn bệnh nhân từng nhiễm HBV >6 tháng hoặc theo dõi HBsAg sau 6 tháng vẫn dương tính.

Ở một số người bị viêm gan B cấp, bệnh nhân sau khi mất HBsAg thì một thời gian sau kháng thể antiHBs mới xuất hiện, giữa giai đoạn này IgManti HBc vẫ dương tính và được gọi là giai đoạn cửa sổ:

antiHBs (+) là bệnh nhân đã có kháng thể bảo vệ, total antiHBc (-) có nghĩa là bệnh nhân chưa từng tiếp xúc với virus viêm gan B. Do đó đây là trường hợp có kháng thể bảo vệ nhờ chích ngừa.

HBsAg (+), IgM antiHBc (-), ALT và AST tăng, ta chẩn đoán bệnh nhân có tình trạng viêm gan B mạn. HBeAg (-) và HBV DNA > 104 copies/ml  Chẩn đoán viêm gan B mạn dòng đột biến (Virus viêm gan B trong giai đoạn nhân lên nhưng không sản xuất HBeAg).

Bệnh nhân viêm gan B cấp 70% sẽ không biểu hiện gì, 30% biểu hiện sốt nhẹ và vàng da, tiểu sậm màu, gan to, đau hạ sườn phải. Bệnh nhân sẽ không có triệu chứng tiêu phân bạc màu do bệnh nhân không có tình trạng tắc đường mật, nên bilirubin vẫn xuất hiện tại ruột và trong phân.

Bệnh nhân viêm gan B mạn thường không có triệu chứng cho đến khi xuất hiện biến chứng xơ gan hoặc ung thư gan ở giai đoạn muộn

Sỏi đường mật là tình trạng đường mật bị tắc nghẽn do sỏi, gây đau bụng và vàng da. Xét nghiệm đầu tiên cần làm để loại trừ là siêu âm bụng, trên siêu âm bụng sẽ thấy đường mật dãn ra do sỏi kẹt.

HBV sống 7 ngày trên bề mặt môi trường, gây lây lan mạnh gấp 100 lần so với HIV. Đường lây của virus viêm gan B:

         Qua đường máu (truyền máu, phẫu thuật, thủ thuật xâm lấn…)

         Quan hệ tình dục không an toàn

         Mẹ lây cho con: quan trọng đối với HBV

        Vật dụng cá nhân (Cắt móng tay, dao cạo râu, bàn chải đánh răng, dụng cụ ăn uống)

Các nguyên tắc điều trị viêm gan B mạn:

      Xơ gan: điều trị suốt đời

      Dòng hoang dại: điều trị thêm 12 tháng khi đạt chuyển đổi huyết thanh (HBeAg âm và AntiHBe dương, HBV DNA âm)

      Dòng đột biến: Mất HBsAg và HBV DNA âm.

Virus viêm gan B cũng có thể tấn công đến các cơ quan khác như thận và mạch máu. Tuy nhiên, gan vẫn là mục tiêu chính của nhiễm HBV, theo thời gian nó có thể gây viêm, xơ gan và ung thư gan nếu không được điều trị.

Viêm gan B cấp sẽ tấn công làm phá hủy tế bào gan 1 cách ổ ạt, do đó giải phóng lượng lớn men gan (AST, ALT) vào máu à AST, ALT tăng >10 lần ngưỡng bình thường. Trong viêm gan B thì ALT > AST.

Trong giai đoạn đầu tiên khi nhiễm HBV, cơ thể chưa sản xuất kháng thể chống lại HBV, nên chưa gây phá vỡ tế bào à AST, ALT bình thường, trong khi các kháng nguyên của virus tăng lên ổ ạt. Do đó giai đoạn dung nạp miễn dịch phù hợp với đặc điểm xét nghiệm trên.

HBcAg chỉ có ở tế bào gan chứ không có trong máu, nên nếu lấy máu xét nghiệm thì ta không thể xét nghiệm thấy HBcAg.

Ta có: 1UI/ml ~ 5 copies/ml, do đó 10⁶ copies/ml sẽ bằng 200.000 UI/ml

Bệnh nhân viêm gan B + xơ gan có chỉ định điều trị thuốc kháng virus suốt đời, Lamivudine có tỉ lệ kháng thuốc cao nên hiện không còn sử dụng, chủ yếu các thuốc dùng để điều trị viêm gan B là Entecavir hoặc Tenofovir (TDF, TAF), do đó chọn đáp án B là phù hợp nhất.

Khi làm xét nghiệm để xem bệnh nhân có nhiễm HBV không thì cần làm HBsAg đầu tiên.