Theo tiêu chuẩn chẩn đoán thiếu máu của WHO thì thiếu máu được chẩn đoán dựa trên thông số Hemoglobin (Nam <13g/dl, Nữ <12g/dl). Không dùng Hct để chẩn đoán thiếu máu do Hct được tính dựa trên công thức gián tiếp nên không chính xác như Hb trong chẩn đoán thiếu máu. Không dùng số lượng hồng cầu vì RBC thường giảm trong thiếu máu, tuy nhiên trong bệnh cảnh thalasemia thì hồng cầu tăng số lượng nhưng hồng cầu bị biến dạng, không đủ chất lượng nên RBC thì tăng nhưng Hb lại giảm, do đó cũng không dùng để chẩn đoán thiếu máu. Hàm lượng huyết sắc tố chỉ dùng để phân biệt các nguyên nhân thiếu máu.

Hồng cầu lưới tăng lên khi bệnh nhân thiếu máu chứng tỏ tủy bình thường. RI là hiệu chỉnh chỉ số hồng cầu lưới được tính theo Hb hoặc Hct. RI = (9 x 5)/15 = 3. Như vậy RI >2 ta kết luận đáp ứng tủy bình thường.

Tán huyết là tình trạng hồng cầu bị phá hủy quá nhiều trong lòng mạch hay trong các tổ chức cơ quan nội tạng, nguyên nhân có thể do chính hồng cầu hoặc do các yếu tố bên ngoài hồng cầu. Tán huyết do nguyên nhân là rối loạn bản thân hồng cầu thường gặp trong các bệnh di truyền, bẩm sinh (vì dụ như bệnh HC hình tròn di truyền, bệnh HC hình bầu dục, Thalassemie, Bệnh thiếu men G6PD,…) à Do đó đáp án là câu B. Tán huyết do nguyên nhân ngoài hồng cầu có thể có các nguyên nhân sau:

o   Do miễn dịch: bất đồng nhóm máu khi truyền máu hay khi thụ thai, tự kháng thể nóng (bệnh Hodgkin, u liên võng, u hệ lympho…), tự kháng thể lạnh (bệnh Collagenose, giang mai…)

o   Do nhiễm trùng: VK kỵ khí Bacille Perfringene, VK Salmonella typhy, CMV, KST sốt rét…

o   Do độc chất: amin thơm, benzene, chì, nọc rắn…

o   Do thuốc: quinine, sulfamidprimaquin…

o   Các nguyên nhân khác: cơ học (thay tim, thay tuần hoàn cơ thể…), bệnh van tim, bệnh vi mạch, bệnh di căn trong ung thư xương…

Thiếu máu đẳng sắc đẳng bào khi Hb giảm, MCV và MCH bình thường. Hb giảm khi <13g/dl ở Nam và <12 g/dl ở Nữ, MCV trong khoảng bình thường là 80 – 100 fL, MCH trong khoảng bình thường là 27 – 31pg. Do đó đáp án đúng là C.

Trong thiếu máu thiếu sắt thì:

·         Sắt huyết thanh giảm trong trường hợp thiếu sắt.

·         Ferritin là dự trữ sắt nên giảm

·         Transferin (protein chuyên chở sắt trong máu) tăng để gia tăng hấp thu Fe ở ruột.

·         Khả năng gắn sắt toàn bộ (TIBC): thể hiện tất cả các protein trong máu có khả năng gắn với sắt, gồm cả transferrin. Vì transferrin là một protein gắn sắt chủ yếu nên xét nghiệm TIBC là một phép đo gián tiếp tốt của transferrin. Do Transferrine tăng nên TIBC cũng tăng.

·         Độ bão hòa transferrine (TSAT) thể hiện tỷ lệ % transferrin được bão hòa với sắt, tuy transferrine tăng nhưng sắt giảm nên TSAT sẽ giảm à Chọn đáp án D

Thiếu vitamin B12 gây thiếu máu hồng cầu to do thiếu hụt vitamin B12 dẫn đến tích tụ homocystein, giảm tổng hợp DNA, làm quá trình tạo máu không hiệu quả, gây nên thiếu máu hồng cầu to.

Quá trình hấp thu folate tương tự như vitamin B12, điểm khác biệt: Folate chỉ xúc tác chuyển homocysteine ​​thành methionine à DNA nhưng không tham gia chuyển MMA thành Succinyl-CoA  ð Giảm folate không gây ứ đọng MMA.

Hồng cầu lưới tăng trong những bệnh cảnh tủy vẫn còn bình thường, các bệnh lý như tủy giảm sinh và bệnh bạch cầu cấp không có đáp ứng tủy.

Các triệu chứng lâm sàng của thiếu máu bao gồm:

Hb thấp, MCV và MCH đều giảm, do đó đây là tình trạng thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc.