Nguy cơ ung thư phổi tăng gấp 7 lần ở bệnh nhân đồng thời hút thuốc lá đủ ytnc và có tắc nghẽn thông khí

TDMP lượng nhiều thường gặp trong bệnh lý ác tính hoặc lao hơn so với nguyên nhân vi khuẩn/virus thông thường. Tuy nhiên ko phải TDMP nào cũng có đau ngực do chỉ có thần kinh cảm nhận đau trên màng phổi thành, ko có ở màng phổi tạng. Và chỉ khi viêm với lượng dịch ít: 2 lá màng phổi viêm dễ cọ xát vào nhau hoặc cơ chế di căn của TB ác tính vào màng phổi thành và thành ngực (có thần kinh liên sườn) mới có tình trạng đau ngực. Trong ung thư, HC Pancoast Tobias chỉ là 1 trong số các trường hợp đau ngực, cơ chế trong bối cảnh này là tình trạng chèn ép, di căn vào đám rối giao cảm cánh tay.

U gần rốn phổi (trung tâm) nên nghĩ tới TB nhỏ hoặc biểu bì. U ngoại vi nên nghĩ đến 2 loại còn lại trong 4 loại K phổi thường gặp. Tuy nhiên K phỏi TB nhỏ thường ko phát triển thành 1 khối duy nhất mà dưới dạng nhiều nốt mờ kẽ với kích thước ko đồng đều.                       

U > 3cm và cách carina > 2cm: T2

Di căn hạch trung thất và hạch rốn phổi đối diện: N3

Chưa di căn xa: M0

Tích hợp T2N3M0 = gđ IIIB

BN K phổi tế bào nhỏ thường gây ra tình trạng tiết ADH-like, dù hoạt tính sinh học thấp hơn ADH nhưng cũng gây rối loạn Natri máu. Lâm sàng rối loạn này ko có tính chất cấp tính nên không rầm rộ, ngược lại BN có xu hướng thích nghi nên dù nồng độ Natri máu rất thấp nhưng không tương thích với triệu chứng phù não trên bệnh nhân.

Trong 4 loại K phổi thường gặp: u trung tâm + gắn bó mật thiết với thuốc lá hơn cả cần nghĩ đến K phổi TB nhỏ

U < 3cm, cách carina < 2cm: T3

Chưa di căn hạch: N0

Chưa di căn xa: M0

Tích hợp T3N0M0 = gđ IIB

Tù góc sườn hoành là hình ảnh của phản ứng màng phổi hoặc TDMP lượng ít. U phổi TB nhỏ chỉ chia 2 gđ lâm sàng: khu trú khi u ở 1 bên ngực và di căn hạch trung thất cùng bên; lan rộng khi u vượt giới hạn 1 bên lồng ngực bao gồm tràn dịch ác tính cùng bên. TDMP ác tính cần đc xác minh có TB ác tính trong dịch để phân biệt các nguyên nhân tràn dịch khác: bối cảnh toàn thân hay viêm màng phổi.

Carcinoma TB vảy thuộc K phổi không TB nhỏ. T3N0M0 = gđ IIB: còn khả năng phẫu thuật. Điều trị phẫu thuật là quan trọng nhất với loại K phổi này, ngoài ra có thể phối hợp hóa/xạ trước PT để kìm hãm tốc độ phát triển của u; sau PT để tận diệt TB ác tính còn sót lại

HC Pancoast Tobias là biểu hiện của u đỉnh phổi di căn màng phổi đỉnh và chèn ép các rễ dưới của đám rối thần kinh cánh tay, TK giao cảm cổ

HC CBH chỉ là 1 phần trong HC Pancoast Tobias còn gọi là HC mắt ác tính: đồng tử co, sụp mí, hẹp khe mắt

 Hội chứng PIERRE MARIE: đối xứng, đau, sưng kéo dài, X-quang: viêm và ↑sinh màng xương (đầu xương chày và xương mác)

HC Eaton- Lambert: là biểu hiện TK- cơ (TK ngoại vi, thoái hoá tiểu não-não bán cấp, nhược cơ)

U Pancoast Tobias thường ko phải u phổi TB nhỏ. T2N2M0= IIIA

U ngoại vi, sát màng phổi -> NSPQ chỉ sinh thiết được nếu có EUS và làm TBLB. Chủ yếu trên lâm sàng sẽ lựa chọn sinh thiết xuyên thành ngực dưới HD siêu âm hoặc CTscan. Ưu tiên sinh thiết lõi do lấy đc mô còn FNA chỉ lấy đc TB.

U trung tâm (gần rốn phổi) sẽ có TB nhỏ và biểu bì.  Nhưng TB nhỏ thì gắn bó mật thiết thuốc lá          

U Pancoast Tobias thường ko phải TB nhỏ, T2N2M0= gđ IIIA

U ngoại vi. Lao phổi phát hiện muộn dù điều trị đủ liệu trình vẫn để lại di chứng xơ hóa. Loại u ưa thích phát triển trên tổ chức xơ là ADC

Hội chứng Pancoast Tobias: Ung thư đỉnh phổi xâm lấn màng phổi đỉnh chèn ép các rễ dưới của đám rối thần kinh cánh tay, thần kinh  giao cảm cổ. Hội chứng gồm đau vai, đau cánh tay kèm hội chứng CLAUDE BERNARD HORNER cùng bên (đồng tử co, sụp mí, hẹp khe mắt) có khi ăn mòn xương đòn.

Biểu hiện TK- cơ: TK ngoại vi, thoái hoá tiểu não-não bán cấp, nhược cơ (hội chứng Eaton - Lambert, trong K tế bào nhỏ)

Biểu hiện cận u tổ chức liên kết-xương khớp: (hay gặp K không tế bào nhỏ) Ngón tay dùi trống + Hội chứng PIERRE MARIE

K dạng biểu bì: rốn hay gần rốn phổi; khối mờ tròn bờ không đều, không đồng chất, ở một bên, có thể hang hóa, dễ gây VP nghẽn/ xẹp phổi; tgian tăng gấp đôi kích thước: 120 ngày

Phẫu thuật tốt nhất khi BN < 70t, gđ IIIA về trước. Trong 2 đặc điểm này thì giai đoạn bệnh ưu tiên đánh giá hơn

NSPQ hoàn toàn ko có chỉ định vì yếu tố di truyền của K phổi rất thấp, BN ko có triệu chứng. Nếu sàng lọc thì Xquang sẽ là vũ khí đầu tiên.