Theo tài liệu, bức xạ ion hoá là những bức xạ có khả năng trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra hiện tượng ion hoá vật chất.

Tài liệu chia thành 2 loại chính: bức xạ ion hoá có bản chất sóng điện từ và bức xạ ion hoá có bản chất hạt.

Tia gamma và tia X thuộc nhóm bức xạ ion hoá có bản chất sóng điện từ.

Theo tài liệu, bức xạ ion hoá có bản chất hạt gồm: alpha, proton, neutron, electron, positron. 

Roentgen phát hiện tia X, về sau gọi là tia Roentgen. Hai tên này dùng cho cùng một loại tia.

Theo tài liệu, Roentgen phát hiện tia X năm 1895 khi nghiên cứu sự phóng điện trong khí kém. 

Cả hai đều là bức xạ điện từ, nhưng tia gamma phát từ nhân, còn tia X phát sinh ngoài nhân. 

Tài liệu nêu bức xạ ion hoá có thể có nguồn tự nhiên hoặc do con người tạo ra.

Tài liệu ghi rõ trong y sinh học, người ta đặc biệt quan tâm đến các tia phóng xạ và tia Roentgen (tia X). 

Tài liệu nêu bức xạ ion hoá có bản chất sóng điện từ là các tia có bước sóng cực ngắn < 10 Å. 

Tia X là sóng điện từ, không phải bức xạ hạt.

Trong ống Roentgen, điện tử từ catốt bay đến anốt với vận tốc lớn, khi đập vào anốt bị dừng đột ngột và tạo tia X

Catốt được đốt nóng làm điện tử tách ra, sau đó điện trường gia tốc chúng về phía anốt.

Tài liệu mô tả điện tử được tăng tốc bởi nguồn điện cỡ 100 kV. 

Theo tài liệu, chỉ khoảng 0,2% năng lượng tạo tia X, còn lại chuyển thành nhiệt làm nóng anốt. 

Tia gamma là bức xạ điện từ có nguồn gốc từ trong nhân nguyên tử.

Tia X và tia gamma đều thuộc bức xạ điện từ ion hoá

Điện tử trong nguyên tử anốt nhận năng lượng, chuyển lên mức cao rồi khi trở về mức thấp sẽ phát tia X. 

Nguồn tự nhiên gồm bức xạ vũ trụ, bức xạ mặt đất và bức xạ từ thức ăn, nước uống, không khí đi vào cơ thể.

Nguồn nhân tạo gồm khám X-quang, điều trị bằng đồng vị phóng xạ, đồng hồ dạ quang, TV... 

Đây là điểm dễ nhầm nhất: tia gamma phát từ nhân, còn tia X phát ngoài nhân, chủ yếu liên quan chuyển mức năng lượng điện tử hoặc bức xạ hãm.

Ống Roentgen hoạt động dưới điện áp lớn có thể phát tia X có bước sóng ngắn nhất khoảng 0,03 Å.

Tài liệu nêu bước sóng trung bình của tia X khoảng 0,06 Å. Câu này dễ nhầm với 0,03 Å là bước sóng ngắn nhất. 

Tia X và tia gamma đều là bức xạ ion hoá có bản chất sóng điện từ.

Giải thích ngắn:
Tài liệu viết rõ:

E=hν=hcλE = h\nu = \frac{hc}{\lambda}​nên năng lượng tăng khi tần số tăng hoặc bước sóng giảm.

Giải thích ngắn:
Vì:

E=hcλE=\frac{hc}{\lambda}​nên năng lượng tỉ lệ nghịch với bước sóng. Đây là điểm tính toán cơ bản rất hay ra đề

Tài liệu liệt kê alpha, proton, neutron, electron, positron. Photon ánh sáng nhìn thấy không nằm trong nhóm bức xạ ion hoá dạng hạt ở đây.

Giáo trình 2020 diễn đạt theo hướng hiện tượng tạo ion âm, ion dương và điện tử tự do do nguồn chiếu xạ năng lượng cao.

Điện tử đập vào anốt, phần lớn năng lượng biến thành nhiệt nên anốt phải được làm mát. 

Theo tài liệu:

ν=E1−E0h\nu = \frac{E_1-E_0}{h}​​Đây là hệ thức rất dễ bị đảo ngược khi làm trắc nghiệm.

Tài liệu phân biệt chiếu xạ ngoài do vũ trụ, mặt đất và chiếu xạ bên trong do chất phóng xạ từ thức ăn, nước uống, không khí đi vào cơ thể.

Tài liệu nói rõ mắt người không thể nhận biết trực tiếp tia X. Đây là bẫy rất thường gặp.

Giáo trình 2020 liệt kê cả các cặn bã từ vụ nổ hạt nhân thí nghiệm như nguồn chiếu xạ nhân tạo.

Cả hai đều là bức xạ ion hoá dạng sóng điện từ, nhưng tia X phát ngoài nhân, tia gamma phát trong nhân.

Đây là kết luận bao quát nhất, tổng hợp đúng cả khái niệm, nguồn gốc và phân loại theo bản chất.